🎏 Cúng Ông Công Ông Táo 23 Tháng Chạp

Ngày 23 tháng Chạp mở màn cho chuỗi nghi lễ cuối năm của người Việt. Đây là lúc tiễn Táo Quân về trời, cũng là lúc mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua.

Sự Tích Táo Quân

Truyện kể về Thị Nhi và chồng là Trọng Cao, sống với nhau lâu năm mà không có con nên sinh buồn phiền. Một lần cãi vã, Trọng Cao lỡ tay đánh vợ, Thị Nhi bỏ đi rồi nên duyên với Phạm Lang. Về sau Trọng Cao hối hận, lên đường tìm vợ, đi mãi đến hết tiền phải ăn xin dọc đường.

Tình cờ ông đến đúng nhà Thị Nhi. Nhận ra chồng cũ, bà mời vào cho ăn. Khi Phạm Lang sắp về, sợ hiểu lầm, Thị Nhi giấu Trọng Cao trong đống rơm ngoài vườn. Không ngờ Phạm Lang ra đốt rơm lấy tro bón ruộng. Thấy chồng cũ chết cháy, Thị Nhi lao vào lửa. Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba cùng chết.

Ngọc Hoàng cảm động trước tình nghĩa ấy, phong cho ba người làm Táo Quân, mỗi người giữ một việc: Thổ Công trông coi bếp núc, Thổ Địa trông coi nhà cửa, Thổ Kỳ trông coi việc chợ búa. Vì thế người Việt thờ "hai ông một bà", và bàn thờ Táo Quân đặt ở gian bếp - nơi giữ lửa cho cả gia đình.

Vì Sao Cúng Vào 23 Tháng Chạp?

Theo quan niệm dân gian, mỗi năm một lần vào ngày 23 tháng Chạp, Táo Quân cưỡi cá chép về chầu Ngọc Hoàng để báo cáo mọi việc lớn nhỏ đã xảy ra trong gia đình suốt năm qua. Các Táo sẽ ở lại thiên đình cho tới đêm Giao thừa mới trở về tiếp tục cai quản.

Chính vì vậy lễ cúng mang hai tầng ý nghĩa. Bên ngoài là tiễn đưa thần linh, nhưng bên trong là dịp mỗi nhà tự kiểm điểm một năm đã sống thế nào, cầu mong Táo Quân "nói tốt" cho mình. Đây là một hình thức răn mình rất nhân văn của văn hóa Việt.

Mâm Lễ Cúng Ông Công Ông Táo

Lễ vật có thể chay hoặc mặn tùy gia đình, nhưng không thể thiếu những thứ sau:

Ba bộ mũ áo Táo Quân: hai bộ có cánh chuồn dành cho hai ông, một bộ không cánh chuồn cho bà. Kèm theo hia và tiền vàng mã.
Cá chép: ba con cá chép sống thả trong chậu nước, hoặc cá chép giấy tùy vùng miền.
Mâm cỗ: gà luộc, xôi gấc, giò, canh măng, nem rán, và đĩa trái cây.
Hương, hoa tươi, trầu cau, rượu, trà, nến.
Mật ong hoặc kẹo mạch nha: một số vùng cúng thêm đồ ngọt với hàm ý mong Táo Quân nói những lời ngọt ngào.

Mâm cỗ nên cúng trước 12 giờ trưa ngày 23, vì dân gian tin rằng sau giờ Ngọ thì cửa thiên đình đã đóng, Táo Quân không kịp lên chầu. Nhiều gia đình bận rộn có thể cúng từ tối ngày 22.

Thả Cá Chép Sao Cho Đúng

Cá chép được chọn vì hình ảnh "cá chép hóa rồng" - loài vật duy nhất vượt được Vũ Môn để hóa rồng, tượng trưng cho sự thăng tiến và bền chí. Cá chép chính là phương tiện đưa Táo Quân về trời.

Cách thả đúng cần lưu ý mấy điểm rất thực tế:

Chọn nơi nước sạch, sông hồ còn dòng chảy, tránh ao tù nước đọng hay chỗ nước quá nông.
Nghiêng miệng túi hoặc chậu sát mặt nước, để cá tự bơi ra. Không đứng trên cao đổ hay ném cá xuống, cá dễ bị thương và chết.
Tuyệt đối không vứt túi nilon xuống sông. Mang túi về bỏ đúng nơi quy định. Một nghi lễ cầu phúc không nên để lại rác cho dòng sông.
Thả xong nên đứng lại quan sát một lát xem cá đã bơi đi được chưa.

Những Điều Nên Tránh

Không cúng sau 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp.
Không đặt mâm cúng Táo Quân dưới bếp nếu nhà có bàn thờ gia tiên - nhiều nhà nghiên cứu cho rằng nên cúng ở bàn thờ chính, nơi trang trọng nhất.
Không cầu xin tài lộc hay công danh trong lễ này. Lễ tiễn Táo là để báo cáo và tạ ơn, không phải để xin.
Không đốt quá nhiều vàng mã, vừa lãng phí vừa nguy cơ hỏa hoạn dịp cuối năm.

Bài khấn chuẩn cho lễ này bạn có thể tham khảo tại trang văn khấn của chúng tôi.