🪷 Lễ Vu Lan Rằm Tháng Bảy
Rằm tháng Bảy là ngày duy nhất trong năm mà người Việt cùng lúc làm hai việc: tạ ơn cha mẹ còn sống và cứu độ những vong hồn không nơi nương tựa.
Hai Lễ Trong Một Ngày
Nhiều người nhầm lẫn Vu Lan và cúng cô hồn là một. Thực ra đây là hai nghi lễ khác nhau tình cờ cùng rơi vào rằm tháng Bảy, với nguồn gốc và đối tượng hoàn toàn riêng biệt.
- Lễ Vu Lan: xuất phát từ Phật giáo, hướng về cha mẹ và tổ tiên của chính mình. Đây là lễ báo hiếu.
- Lễ xá tội vong nhân (cúng cô hồn): xuất phát từ tín ngưỡng dân gian, hướng về những vong hồn lang thang không ai thờ cúng. Đây là lễ bố thí.
Người Việt làm cả hai, thường cúng Phật và gia tiên trong nhà vào ban ngày, rồi cúng chúng sinh ngoài sân vào buổi chiều tối.
Sự Tích Mục Kiền Liên Cứu Mẹ
Mục Kiền Liên là một trong mười đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất. Sau khi tu hành đắc đạo, ông dùng tuệ nhãn tìm mẹ là bà Thanh Đề, và đau đớn thấy mẹ đang đọa vào cõi ngạ quỷ, thân thể tiều tụy vì đói khát do những nghiệp ác lúc sinh thời.
Thương mẹ, ông mang cơm xuống dâng. Nhưng khi bà vừa đưa cơm lên miệng, thức ăn liền hóa thành than lửa. Bất lực, Mục Kiền Liên về cầu cứu Đức Phật. Phật dạy rằng một mình ông dù thần thông đến đâu cũng không cứu nổi, phải nhờ hợp lực của chư tăng mười phương. Ngày rằm tháng Bảy là lúc chư tăng mãn hạ an cư, đạo hạnh viên mãn nhất, hãy sắm lễ cúng dường thì mẹ mới được siêu thoát.
Mục Kiền Liên làm theo và cứu được mẹ. Từ đó rằm tháng Bảy thành ngày Vu Lan báo hiếu. Bài học của tích truyện rất rõ: chữ hiếu không chỉ là tình cảm riêng tư mà cần đặt trong hành động thiện lành hướng ra cộng đồng.
Nghi Thức Bông Hồng Cài Áo
Đây là một nghi thức tương đối mới, do thiền sư Thích Nhất Hạnh giới thiệu vào Việt Nam từ thập niên 1960 sau chuyến đi Nhật Bản, và nhanh chóng trở thành hình ảnh quen thuộc nhất của mùa Vu Lan.
- Hoa hồng đỏ: dành cho người còn cả cha lẫn mẹ - một lời nhắc rằng bạn vẫn đang giữ trong tay điều quý giá nhất.
- Hoa hồng nhạt hoặc hồng phấn: dành cho người đã mất cha hoặc mẹ.
- Hoa hồng trắng: dành cho người đã mất cả hai đấng sinh thành.
- Hoa hồng vàng: dành cho chư tăng ni, tượng trưng cho sự báo hiếu rộng lớn với tất cả chúng sinh.
Mâm Cúng Rằm Tháng Bảy
Mâm Cúng Phật Và Gia Tiên
Cúng trong nhà, làm vào ban ngày. Mâm cúng Phật nên là đồ chay: xôi, chè, các món rau củ, hoa quả tươi. Mâm cúng gia tiên có thể chay hoặc mặn tùy nếp nhà, thường gồm gà luộc, xôi, giò chả, canh, kèm hương hoa trầu cau và tiền vàng.
Mâm Cúng Chúng Sinh
Cúng ngoài sân hoặc trước cửa nhà, thường vào chiều tối. Tuyệt đối không cúng đồ mặn vì quan niệm đồ mặn khơi dậy lòng tham sân của các vong. Mâm lễ gồm:
- Cháo trắng loãng múc ra nhiều bát nhỏ - món đặc trưng nhất, vì ngạ quỷ có cổ họng nhỏ chỉ nuốt được đồ loãng
- Muối và gạo, sau lễ đem rắc ra đường
- Bỏng ngô, khoai lang luộc, ngô luộc, sắn luộc
- Bánh kẹo, đường thẻ, mía chặt khúc
- Hoa quả nhiều màu sắc
- Nước lã, hương, nến, quần áo chúng sinh bằng giấy
Ý Nghĩa Còn Lại Hôm Nay
Trong nhịp sống hiện đại, giá trị bền nhất của Vu Lan không nằm ở mâm cao cỗ đầy hay số vàng mã đốt được. Nó nằm ở việc mỗi người dừng lại một ngày để gọi điện về nhà, đưa cha mẹ đi khám sức khỏe, hay đơn giản là ngồi ăn với các cụ một bữa cơm. Báo hiếu khi cha mẹ còn sống bao giờ cũng có ý nghĩa hơn mọi nghi lễ làm sau này.