💐 Phong Tục Cưới Hỏi Của Người Việt
Đám cưới Việt truyền thống không phải một ngày mà là một chuỗi nghi lễ kéo dài nhiều tháng, mỗi bước đều có vai trò riêng trong việc gắn kết hai gia đình.
Lễ Dạm Ngõ
Còn gọi là lễ chạm ngõ hay lễ xem mặt, đây là bước đầu tiên và giản dị nhất. Nhà trai mang trầu cau, chè thuốc sang nhà gái để chính thức đặt vấn đề, xin cho đôi trẻ được qua lại tìm hiểu.
Thành phần tham dự thường chỉ gồm bố mẹ và vài người thân thiết, không mời đông. Bản chất của lễ này là cuộc gặp chính thức đầu tiên giữa hai gia đình - từ chỗ "con tôi quen con anh chị" trở thành mối quan hệ được người lớn hai bên công nhận.
Lễ Ăn Hỏi
Đây là nghi lễ quan trọng nhất trước đám cưới. Sau lễ ăn hỏi, cô gái chính thức được coi là con dâu tương lai của nhà trai, và đôi bên đã có ràng buộc trước họ hàng làng xóm.
Tráp Ăn Hỏi
Nhà trai mang sang nhà gái các tráp lễ vật phủ vải đỏ, do đội bê tráp là các nam thanh niên chưa vợ đảm nhiệm. Đội đỡ tráp bên nhà gái là các nữ chưa chồng, số người phải bằng nhau.
Số tráp luôn là số lẻ theo quan niệm số lẻ sinh sôi, phổ biến là 5, 7, 9 hoặc 11 tráp ở miền Bắc. Riêng miền Nam lại dùng số chẵn - 6, 8, 10 mâm - với ý nghĩa có đôi có cặp. Lễ vật bên trong tráp thường gồm:
- Trầu cau: tráp bắt buộc, thường 105 quả cau ứng với câu "trăm năm hạnh phúc"
- Bánh phu thê (su sê): tượng trưng cho tình nghĩa vợ chồng
- Chè, rượu, thuốc lá
- Hoa quả: thường là mâm quả kết rồng phượng
- Xôi gấc, lợn quay ở những đám lớn
- Tráp tiền dẫn cưới (lễ đen): phong bì tiền nhà trai gửi nhà gái, thể hiện sự đóng góp lo liệu
Sau khi nhà gái nhận tráp và dâng lên bàn thờ gia tiên, có tục lại quả: nhà gái chia lại một phần lễ vật cho nhà trai mang về. Khi lại quả phải xé hoặc bẻ bằng tay chứ không dùng dao kéo, vì dao kéo hàm ý cắt đứt.
Lễ Xin Dâu
Sáng ngày cưới, trước giờ đón dâu, mẹ chú rể cùng một người thân mang một cơi trầu và chai rượu sang nhà gái báo trước rằng đoàn rước dâu sắp tới. Nhà gái nhận lễ, dâng lên bàn thờ tổ tiên và cho phép đoàn nhà trai vào.
Nghi thức nhỏ này có vai trò thực tế: báo hiệu để nhà gái chuẩn bị chu đáo, đồng thời thể hiện sự tôn trọng, không tự tiện kéo đến.
Lễ Rước Dâu
Đoàn nhà trai do một người lớn tuổi có uy tín dẫn đầu, chú rể cầm hoa cưới. Trình tự tại nhà gái diễn ra theo các bước:
- Đại diện hai họ phát biểu, nhà trai xin phép được đón dâu.
- Chú rể lên phòng trao hoa và đón cô dâu xuống.
- Đôi tân hôn thắp hương bàn thờ gia tiên nhà gái, bái lạy tổ tiên và cha mẹ.
- Cha mẹ cô dâu trao của hồi môn, dặn dò con gái.
- Đoàn rước dâu về nhà trai, cô dâu chú rể lại làm lễ gia tiên nhà trai và ra mắt họ hàng.
Theo tục cũ, mẹ cô dâu không đi đưa dâu - xuất phát từ quan niệm tránh cảnh mẹ con bịn rịn khóc lóc trong ngày vui. Ngày nay nhiều gia đình đã bỏ lệ này.
Lễ Lại Mặt
Sau đám cưới một đến ba ngày, đôi vợ chồng mới mang lễ về nhà gái. Lễ vật đơn giản, thường là gà trống, gạo nếp hoặc bánh trái. Ý nghĩa của lễ này là để cô dâu được về thăm cha mẹ ngay sau khi xuất giá, tránh cảm giác bị cắt đứt khỏi gia đình mình, đồng thời là dịp chàng rể chính thức ra mắt với tư cách con rể trong nhà.
Xem Ngày Cưới
Chọn ngày cưới là việc được cân nhắc kỹ. Người Việt thường tránh tổ chức vào tháng Bảy âm lịch (tháng cô hồn, cũng gắn với tích Ngưu Lang Chức Nữ chia ly), tránh các ngày Tam nương và Nguyệt kỵ, và xem tuổi cô dâu chú rể có rơi vào tứ hành xung hay không.
Bạn có thể tham khảo cách xem tại bài xem ngày tốt xấu và giờ hoàng đạo, kết hợp tra cứu ngày âm bằng công cụ lịch âm.